West Orange: phòng thí nghiệm khổng lồ

Bạn đang đọc chương 14 của series Cuộc đời Thomas Edison. Sau Menlo Park và đời sống gia đình, Edison bước vào một giai đoạn quy mô hơn: West Orange Laboratory.

Menlo Park là huyền thoại, West Orange là đế chế

Menlo Park đưa Edison thành “phù thủy”. Nhưng West Orange mới là nơi cho thấy tham vọng công nghiệp của ông ở quy mô lớn hơn.

Năm 1887, Edison chuyển hoạt động nghiên cứu chính sang West Orange, New Jersey. Tổ hợp này lớn hơn, hiện đại hơn và có khả năng xử lý nhiều hướng nghiên cứu cùng lúc. Nó không chỉ là phòng thí nghiệm. Nó là một trung tâm nghiên cứu, sản xuất thử, lưu trữ vật liệu, chế tạo máy và quản lý phát minh.

Nếu Menlo Park là nơi Edison chứng minh phát minh có thể được tổ chức, West Orange là nơi ông mở rộng mô hình ấy thành một hệ thống khổng lồ.

Tại đây, Edison tiếp tục cải tiến phonograph, phát triển công nghệ điện ảnh, nghiên cứu pin lưu trữ, hóa học, vật liệu, xi măng, quặng sắt và nhiều hướng khác.

Một thư viện vật chất của thế giới

Edison nổi tiếng với việc muốn có gần như mọi vật liệu cần thiết trong tầm tay. West Orange vì vậy không chỉ có bàn thí nghiệm và máy móc. Nó có kho vật liệu, hóa chất, mẫu thử, dụng cụ, máy công cụ và đội ngũ có thể nhanh chóng biến ý tưởng thành nguyên mẫu.

Điều này rất quan trọng.

Một nhà phát minh có thể mất hàng tuần chỉ để tìm một vật liệu phù hợp. Edison muốn giảm ma sát đó. Nếu cần thử một loại sợi, kim loại, hóa chất hoặc cơ cấu máy, phòng thí nghiệm phải có khả năng tiếp cận nhanh.

West Orange là hệ thống được thiết kế để tăng tốc thử nghiệm.

Đó cũng là một cách Edison biến tiền và tổ chức thành lợi thế sáng tạo. Ông không chỉ có ý tưởng. Ông có hạ tầng để kiểm tra ý tưởng nhanh hơn nhiều người khác.

Edison ở vai trò người chỉ huy

Ở West Orange, Edison không thể tự tay làm mọi thứ. Quy mô quá lớn. Dự án quá nhiều. Đội ngũ quá rộng.

Vai trò của ông ngày càng giống người chỉ huy một dàn nhạc công nghiệp. Ông đặt câu hỏi, chọn hướng, theo dõi tiến độ, can thiệp khi cần, quyết định dự án nào đáng đẩy tiếp và dự án nào cần đổi cách.

Điều này không làm ông kém quan trọng hơn. Ngược lại, nó cho thấy kiểu sáng tạo mà Edison đại diện: sáng tạo qua tổ chức.

Một số người thích hình ảnh nhà phát minh cô độc vì nó lãng mạn. Nhưng lịch sử công nghệ hiện đại thường không vận hành như vậy. Nó cần nhóm, vốn, luật, vật liệu, xưởng máy, thử nghiệm và quản lý.

West Orange là bằng chứng rất rõ.

Khi quy mô cũng tạo ra rủi ro

Quy mô lớn giúp Edison theo đuổi nhiều dự án, nhưng cũng khiến thất bại đắt đỏ hơn.

Ở West Orange, Edison không chỉ có các thành tựu. Ông cũng có những dự án tiêu tốn rất nhiều tiền, thời gian và sức lực nhưng không đem lại kết quả như mong muốn. Quặng sắt, xi măng và pin lưu trữ là những ví dụ sẽ được nói kỹ hơn ở chương sau.

Khi một người có phòng thí nghiệm lớn, danh tiếng lớn và tham vọng lớn, họ cũng dễ tin rằng mình có thể giải bất kỳ vấn đề nào bằng đủ nỗ lực.

Edison nhiều lần chứng minh nỗ lực có thể làm nên điều phi thường. Nhưng ông cũng nhiều lần chứng minh rằng không phải vấn đề nào cũng chịu khuất phục trước ý chí.

West Orange và Edison cuối thế kỷ 19

West Orange là nơi Edison bước vào giai đoạn trưởng thành của sự nghiệp. Ông không còn là chàng trai điện báo, không còn là nhân vật mới nổi ở Menlo Park. Ông là một thương hiệu công nghệ, một doanh nhân, một chủ phòng thí nghiệm lớn, một biểu tượng quốc gia.

Nhưng biểu tượng càng lớn, đời sống càng phức tạp. Edison phải cạnh tranh trong nhiều ngành, xử lý nhiều dự án và bảo vệ vị thế trong một thế giới công nghệ thay đổi rất nhanh.

Tại West Orange, ta thấy cả sức mạnh lẫn giới hạn của mô hình Edison.

Sức mạnh là khả năng tổ chức phát minh ở quy mô lớn.

Giới hạn là không phải mọi tham vọng công nghiệp đều có thể thắng thị trường, vật lý và thời điểm.

Chương tiếp theo sẽ đi vào một nhánh quan trọng của West Orange: điện ảnh sơ khai, Kinetograph, Kinetoscope và Black Maria.